امسال در بازار میوه اصفهان چه گذشت

در چند روز پایان سال، تکاپوها برای تامین مایحتاج نوروزی از سوی مردم شدت می گیرد. از آنجایی که بسیاری از مردم اقلام مصرفی خود برای شب عید را در روزهای پایانی سال تهیه می کنند، تقاضا به شدت افزایش پیدا می کند و معمولا در این ایام بازار با نوساناتی همراه می شود.

لذا برای تامین مایحتاج مردم در آستانه سال نو و به حداقل رسیدن نگرانی ها نسبت به تامین کالا، دولت همه ساله با بسیج وزارتخانه و سازمانهای دست اندرکار تمهیداتی را به کار می بندد تا این مقطع از سال با کمترین مشکل برای مردم سپری شود. دولت با تمهیدات خاصی سعی در برآورده کردن نیاز مردم و تعادل قیمتها به صورت حداکثری را در دستور کار خود قرار داده است.

با هدف بررسی وضعیت عرضه میوه شب عید از 15 اسفند ماه تا 10 فروردین ماه در مقاطع مختلف، گذری سرزده و نا محسوس به چرخه توزیع میوه و تره بار داشتم، از میدان مرکزی میوه و تره بار اصفهان، سردخانه ها، بازرهای محلی، تعاونی ها و... دیدار و با دست اندرکاران و شهروندان گفتگو کردم که این گزارش ماحصل این بازدیدها است.

ابتدا به سازمان میادین میوه و تره بار شهرداری اصفهان مراجعه کردم، تیم های اجرایی این سازمان  در تکاپوی احداث و تجهیز بازارهای عرضه مستقیم میوه و تره بار در بازارهای شهرداری بودند، همه با علاقمندی  با برنامه ریزی و نظارت کارها را دنبال می کردند.

مذاکرات و توافقات اولیه با اداره کل بازرگانی استان و سایر نهادهای مرتبط انجام و همه چیز برای توزیع میوه و تره بار مهیا گردید.

از 25 اسفندماه سال 86 با مراجعه به میدان مرکزی میوه و تره بار اصفهان با انبوهی از انواع میوه و تره بار مواجه شدم، قیمت ها هم با توجه به کیفیت سیر قابل قبولی داشت و بر اساس عرضه و تقاضا شکل گرفته بود.

یکی از غرفه داران میدان می گفت: شرایط جوی نامناسب در زمستان امسال، صادرات بی رویه را عامل گرانی قیمت ها دانست که البته چند نفر دیگر از فروشندگان نیز به این عوامل اشاره کردند. این فروشنده تصریح کرد: غرفه‌داران در بازار تابع شرایط خاص قیمت گذاری هستند به همین علت نمی‌توانند میوه‌هایی را که از کیفیت بالاتری برخوردار هستند را برای فروش به بازار بیاورند.

سازمان بازرگانی برای تنظیم بازار با اعمال سیاست های در به صفر رساندن تعرفه واردات مرکبات در جهت واردات میوه از جمله پرتقال و نارنگی اقدام لازم را انجام داد تا مردم نگرانی ار بابت تامین میوه در شب عید نداشته باشند.

بیش از 20 نقطه نسبت به توزیع میوه دولتی اقدام می کردند، مراکز اداره بازرگانی، شرکت های تعاونی، بازارچه های شهرداری، سازمان جهاد کشاورزی و شرکتهای تعاونی روستایی.

در بازارهای شهرداری چه خبر؟

در بازارهای ولی عصر واقع در حاشیه اتوبان شهید میثمی و بازار همدانیان واقع در خیابان جی، خیابان همدانیان با اینکه بار دولتی توزیع نمی شد، اما با ازدحام گسترده ای همراه بود که تا 2 فروردین ماه سال 87 با افت و خیزهایی استقبال و خرید ادامه داشت، و این نشان از آن داشت که مردم به بازارهای شهرداری اعتماد کامل دارند که این وظیفه خدمتگذارانشان در این نهاد را افزون می سازد.

در آن سوتر، سازمان میادین شهرداری، بازار گلستان واقع در خیابان کاوه را با تمهیدات ویژه و کار شبانه روزی راه اندازی نمود و با اینکه فرصت تبلیغات محدود بود استقبال در آن قابل توجه بود و طی مراجعات متعدد تقریبا هر روز علاوه بر میوه دولتی سایر مایحتاج عمومی نیز عرضه می شد.

بازار تمدن واقع در خیابان معراج (هفتون) پل تمدن یکی از پر ازدحام ترین بازارها بود به جهت اینکه ضمن مبادرت به عرضه مستقیم ماهی تازه که قیمت های آن با سطح شهر تفاوت 10 و بعضا 20 درصدی داشت، میوه دولتی نیز عرضه شد.

بازار لاله واقع در خیابان پروین دوم، روبروی فروشگاه رفاه  یکی دیگر از بازارهای توزیع میوه دولتی بود که جز چند ساعت تاخیر به جهت نا هماهنگیهایی با سردخانه بیشتر مواقع در خدمت مردم بود.

بازار حجت واقع در خیابان مسجد سید، از فعال ترین بازارهای عرضه مستقیم بود که شخصا شاهد بودم تمامی نارنگی ها و پرتقال های لک زده و نامرغوب را با نوع مرغوب آن تعویض می گردید و این استقبال مردم را افزون می ساخت.

مردم عصبانی بودند برخی کارهای شب عیدشان مانده بود و ایستادن در صفها کلافه شان کرده بود در ظاهر شاید ابراز نارضایتی می کردند اما هجوم آنها برای خرید مجدد و صفها طویل نشان از مرغوبیت و رضایت نسبی از قیمت و کیفیت داشت.

مشاهده شد بعضا توزیع میوه دولتی از سردخانه ها با بی نظمی هایی همراه بود و در مکانهایی که سازمان بازرگانی تدارک دیده بود، صف های طویل تا شب عید مشاهده می شد و مردمی که ساعتها به انتظار ایستاده بودند و آستانه تحملشان کم شده بود با مشاهده یک میوه له شده یا لک زده نگران می شدند و اعتراض می کردند، البته تصاویری گرفتم که نشان از نامرغوب بودن برخی میوه ها به خصوص نارنگی در برخی مکان های توزیع داشت.

مورد دیگر بی نظمی حاکم بر این بازارهای بود که قطعا حضور یکی دو سرباز نیروی انتظامی برای نظم و انتظامی ضروری به نظر می رسید.

نهایتا اینکه طی گفتگوهای پراکنده با شهروندان، ایجاد بازارها و عرضه مستقیم در تنظیم بازار نقش قابل توجه و قابل قبولی داشت. و 70 درصد از خریدهایشان خشنود بودند.

و امروز که این گزارش را می نویسم (7 فروردین ماه) هنوز در بازارهای شهرداری میوه دولتی توزیع می شود و مردم با فراغت و آرامش میوه مورد نیازشان را با کیفیت و ارزان خریداری می کنند.

جالب است که در گشت و گذاری که روز چهارم فروردین ماه از سطح شهر داشتم قیمتها در مغازه ها، فاصله اندکی با بازارهای عرضه مستقیم پیدا کرده بود و این یعنی موفقیت طرح، حتا مشاهده می شد که برخی مغازه داران قیمت را در حد میوه های دولتی تعدیل کرده بودند.

اندک افراد سودجو و دلالان و واسطه هایی که همواره در کمین فرصت برای گرفتن ماهی از آب گل آلود بودند با کمترین سود از چرخه حذف شدند و نهایتا مجبور شدند میوه خود را به بازار تزریق کنند، شاید حسن میوه بر خلاف دیگر مایحتاج مردم این بود که نمی توان آن را برای مدت زمان طولانی نگهداری کرد و از آشفته شدن بازار سوء استفاده کرد

شهرداری در اقدامی شایسته، ابتکار طرح احداث بازار عرضه مستقیم گل و گیاه را در خیابان جی، خیابان همدانیان را در زمانی کوتاه به اجرا درآورد که با عرضه محصولات متنوع با قیمت مناسب در ایجاد تعادل بازار گل و گیاه اصفهان نقش قابل قبولی داشت.

 در پایان لازم است سازمان بازرگانی، جهاد کشاورزی، شهرداری و سایر مراکز ذی ربط هماهنگی های لازم را از قبل به عمل آورند تا در بحبوحه فعالیت دچار مشکل نشوند و با ایجاد شرایط مناسب در خدمت مردم باشند.

لازم است از همه دست اندرکاران نهادها و سازمانهای مرتب که با احساس مسئولیت ایام عید را دور از فرزندانشان در خانواده بزرگ شهرشان سپری کردند تشکر شود و به خانواده این همکاران یادآور شد پدران شما ا این ایام ایثارگرانه خدمتگزار مردم بودند. خداوند توفیقشان دهد.

وحید صلواتی

وضعیت عرضه میوه در شب عید و ایام سال 1387

نقاط ضعف، نقاط قوت، راهکارها

اشاره :

تأمین مایحتاج عمومی مردم به ویژه میوه و مواد غذایی در طول سال به ویژه شب عید همواره از دغدغه های مردم و مسئولین بوده و هست . در سالهایی که برنامه ریزان و مسئولین کشور نسبت به تأمین نیازهای ضروری مردم توجه بیشتری کرده اند مشکلات مردم کمتر بوده است و بر عکس در سالهایی که در این خصوص توجه کافی نشده افراد سودجو و فرصت طلب ، دلالان زالو صفت با ایجاد کمبودهای تصنعی مردم را در تنگنا و فشار قرار داده اند .

          امسال به لحاظ برنامه ریزی صحیح مسئولین در تأمین ، توزیع و قیمت گذاری و نظارت بر میوه به ویژه سیب ، پرتقال و نارنگی شاهد کنترل و عرضه بیش از نیاز میوه بودیم بطوری که اکثر مراکز و مغازه های میوه فروشی مملو از میوه بود و این امر سالهای قبل کمتر اتفاق می افتاد .

          به منظور آگاهی از نقاط قوت ، ضعفها و راه کارهای رفع مشکلات موجود در آخرین ساعات سال  86 و  اوایل سال 87  بازدیدهایی از مراکز عرضه میوه که با همکاری شهرداری ، سازمان بازرگانی و جهاد کشاورزی در نقاط مختلف شهر اصفهان برپا شده ، داشتیم که مطالب ذیل حاصل این مشاهدات و بررسیها و گفت و گو با مردم و دست اندر کاران عرضه میوه می باشد .

میدان مرکزی میوه و تره بار اصفهان بعد از ظهر  29  اسفند ماه حدود ساعت  چهار بعداز ظهر در بازدید از این میدان بر خلاف انتظار بسیاری از غرفه داران در حالیکه مقادیر زیادی میوه در غرفه های خود برای عرضه داشتند و مشتری نبود و علاوه بر این دهها کامیون پر از میوه در میدان متوقف بود و دهها کامیون نیز در حال تخلیه در انتظار بودند تا در اختیار خریداران قرار دهند .

از نکات جالب در این ساعت روز  29  اسفند کاهش قیمت میوه نسبت به صبح روز  29 اسفند بود که حدود اً بین یکصد تا یکصد و پنجاه تومان در هر کیلو کاهش یافته بود به طوری که نارنگی درجه یک بین  7000  تا   8500  ریال و پرتقال و سیب نیز در این رنج قیمت عرضه می شد .

آقای عبدلی مدیر میدان تره بار اصفهان گفت : با برنامه ریزی صحیح ، تأمین میوه داخلی و خارجی ، نرخگذاری و نظارت بر قیمت های تعیین شده از علل اصلی کنترل بازار میوه در پایان سال  86  و فروردین 87  می باشد .

وی معتقد بود برنامه ریزی و اجرای صحیح همراه با تأمین میوه بیش از نیاز مشکلاتی که هر ساله مردم برای تأمین میوه مورد نیاز خود متحمل می شدند بخصوص افزایش سرسام آور قیمت میوه را خنثی کرد به طوری که در حال حاضر ( 29 اسفند ساعت  چهار عصر ) علاوه بر مراکز توزیع میوه میدان نیز مملو از میوه است و دهها کامیون با بیش از هزار تن میوه در مقابل غرفه ها پارک شده و تعداد زیادی از کامیونهای حامل میوه نیز در حال تخلیه و منتظر مشتری هستند .

وی  دیر اجراء نمودن توزیع میوه را از عمده معایب طرح تأمین میوه و ساماندهی قیمت آن دانست و گفت : اگر اداره بازرگانی به عنوان متولی توزیع میوه چند روزی زودتر کار را شروع کرده بود علاوه بر اینکه اطمینان قلبی درخصوص نداشتن مشکل میوه با قیمت مناسب در مردم ایجاد می شد شاهد مشکلات کمتری بودیم ولی در هر صورت امسال اثرات بسیار خوبی در کنترل قیمت و عرضه میوه گذاشت .

وی نامرغوب بودن میوه ها را از دیگر معایب این طرح برشمرد و افزود بخشی از میوه ها در        سردخانه ها و بخشی در جریان انتقال و توزیع دچار عیب می شود که بایستی قبل از اینکه در اختیار مردم قرار گیرد اصلاح می شد و این مسئله باعث ناراحتی مردم گردیده . آقای عبدلی نا هماهنگی با اتحادیه میوه فروشان را از دیگر معایب این طرح دانست .

برخی از غرفه داران در پاسخ به این سوال که این مقدار میوه موجود را چکار می کنید می گفتند مجبوریم فردا ( عید ) هم برای عرضه به میدان بیاییم . اما برخی از غرفه داران نیز با انتقال به سردخانه یا فروش در معابر در حال تخلیه موجودی میوه های خود بودند تا ایام عید را در آرامش سپری کنند .

در ایام بازدیدی از  22  مرکز عرضه میوه که توسط شهرداری ، بازرگانی و جهاد کشاورزی در نقاط  مختلف شهر اصفهان برپا شده بود ، داشتیم .

در مرکز عرضه میوه همدانیان در حالیکه پرتقال ( مصری)  هم عرضه می شد اما استقبال مردم از  میوه های داخلی بیشتر بود . در این مرکز پرتقال و سیب با قیمتهای مصوب بین  700  تا 850  و  900  تومان عرضه می شد ( البته با کیفیت خوب )

مسئول این غرفه می گفت : روزانه حدود  20  تن میوه د رجه یک و دو در اختیار مردم قرار می گیرد .

البته در این مرکز علاوه بر میوه هایی که توسط بازرگانی عرضه می شد غرفه هایی نیز به صورت عرضه مستقیم توسط تولیدکنندگان میوه می فروختند که کیفیت این میوه ها خوبتر بود و با اختلاف کمی نسبت به میوه های دولتی عرضه می شد .

پس از این مراکز به سراغ مرکز عرضه میوه میدان لاله ، آتش نشانی ، تمدن ، سه راه ملک شهر و چند مرکز دیگر رفتیم . ازدحام جمعیت بسیار زیاد بود . این مراکز که در مناطق محروم ایجاد شده بود و مردم در صف هایی نه طولانی برای خرید میوه خود د ر انتظار بودند (البته عدم ساماندهی این مراکز باعث ازدحام جمعیت و تشکیل صف شده بود).

در گفت و گو با کسانی که موفق شده بودند میوه مورد نیاز خود (دولتی) خریداری کنند آنها اظهار  می داشتند از نظر قیمت خوب است اما در هر کارتن پرتقال یا سیب تعدادی خراب است و متأسفانه غرفه های بازرگانی قبول نمی کنند .

یکی از شهروندان گفت : یک صندوق سیب در مراکز را خریداری کردم حدود بیست عدد آن خراب بود وقتی به مسئول غرفه بازرگانی گفتم به من گفت : برو اداره بازرگانی موضوع را گزارش کن حالا شما فکر کنید یک صندوق میوه را بخاطر کیلویی صد یا دویست تومان ارزان تر از میدان لاله خریده ام ببرم دروازه شیراز تا آقایان ببینند . خوب می روم گرانتر میخرم این کار و این همه زحمت را هم نمی کشم و کسی هم منت بر من نمی گذارد .

وی افزود برخی از فروشندگان غرفه ها اصلاً برخورد خوبی با مردم ندارند در صورتی که این غرفه ها  برای مردم ایجاد شده است و مسئولین نباید اجازه دهند بخاطر ارزانی میوه مردم تحقیر شوند .

برخی هم می گفتند اصلاً در این مراکز توجهی به درخواست و سلیقه مردم نمی شود ، سیب سرخ می خواهی سفید میدهند . پرتقال متوسط یا درشت می خواهی ، ریز می دهند و برعکس . در صورتی که هر کس سلیقه ای دارد که باید مورد توجه قرار گیرد .

در حاشیه برخی مراکز عرضه میوه کانتینرهایی پارک شده بود و اقدام به فروش نارنگی با قیمت    700  تومان می کردند که از نظر قیمت خوب بود اما کیفیت نداشت و آدم را یاد ضرب المثل نان و پنیر با دل درد بعدش قیمت چلوکباب می شود ، می انداخت.

نقاط قوت طرح عرضه میوه دولتی

از نقاط قوت طرح امسال گستردگی توزیع میوه و هماهنگی بین شهرداری ، بازرگانی و سازمان جهاد کشاورزی بود به علاوه نر خ گذاری و بازرسی مستمر و توزیع بدون محدودیت از دیگر ویژگیهای این طرح بود که باعث تأمین میوه مردم در شب عید و اوایل سال جدید مردم را با مشکلات روبرو نکند .

از دیگر نقاط قوت طرح عرضه میوه در شب عید ایجاد غرفه های عرضه مستقیم میوه توسط تولیدکنندگان این عرصه بود که انصافاً هم از نظر کیفت و هم از نظر قیمت خوب بود و باید مسئولین و                             دست اندرکاران تأمین مایحتاج عمومی نسبت به تقویت حضور تولید کنندگان محصولات کشاورزی و دامی تلاش بیشتری کنند . ( در مرکز عرضه میوه در سه راهی ملک شهر ، سیب سمیرم با کیفیت عالی به قیمت هفتصد تومان عرضه می شود که اصلاً قابل مقایسه با میوه های توزیعی در مراکز دیگر نبود به علاوه اینکه اگر صندوق سیبی خراب یافت می شد ، عوض می کردند . )

استقبال بی نظیر مردم از غرفه های میوه دولتی نشانگر این واقعیت است که مردم احساس می کنند خرید اجناس دولتی به صرفه و صلاح آنهاست و نسبت به قیمت های موجود بازار تفاوت زیادی می کنند در حالیکه با احتساب وقت و تلفات میوه های خراب بیش از قیمت موجود به مردم تمام می شود .

مسئله بسیار مهم در طرح امسال شکستن قیمت میوه در شب عید بود که باعث شد گرانی میوه را خنثی کرده و حتی مغازه های سطح شهر نیز به علت وجود فراوان میوه مجبور شوند با سود کمتری میوه های خود را به فروش برسانند و دلالان و واسطه گرانی که هر سال از این آشفته بازار جیب های خود را پر می کردند امسال در کارشان موفق نشدند  .

از دیگر نقاط مثبت طرح امسال عدم استقبال مردم از میوه های خارجی بود البته در نقاط محروم که باید در این زمینه برنامه ریزی شود .

نقاط ضعف طرح

از جمله نقاط ضعف طرح عرضه میوه توزیع دیر هنگام محصولات مورد نیاز مردم (پرتقال ، سیب ، نارنگی)  بود که مقداری  به التهاب بازار دامن زد و علیرغم اینکه میوه بیش از مصرف مردم در بازار سردخانه ها موجود بود اما خرید با ولع مردم حاکی از عدم اطمینان در استمرار توزیع میوه در روزهای اول سال جاری و گرانی بیش از تصور آن مثل سالهای قبل بود و مردم ناچار هستند با دو تا سه برابر قیمت میوه مورد نیاز خود را خریداری کنند .

کیفیت نامناسب برخی میوه های توزیعی ، برخورد نامناسب برخی فروشندگان و عدم ساماندهی مناسب مراکز فروش از دیگر اشکالاتی بود که باعث ناراحتی مردم شده بود .

عدم توجه به سلیقه و درخواست مشتری ، صف های طولانی و توزیع نامناسب (دیر رسیدن میوه) به مراکز فروش و مشارکت ندادن اتحادیه صنف میوه فروشان به عنوان مسئولان اصلی توزیع میوه از اشکالات موجود این طرح می باشد .

راه کارها

1_ تقویت شبکه عرضه مستقیم کالا توسط تولیدکنندگان یک راه کار است که در بسیاری از کشورها مرسوم است و نقش مهمی در کاهش قیمت های سرباری واسطه گری و ...  دارد .

2_ توجه به کیفیت میوه عرضه شده بخصوص جداکردن میوه های فاسد هنگام فروش .

3_ توزین نمودن میوه ، درجه و نوع آن و ثبت روی کارتن هایی به مردم ارائه می شود برای کاهش زمان توزیع  .

4_ هماهنگی و استفاده از شبکه گسترده اتحادیه صنف میوه فروشان و واگذاری تصدی دولت به این بخش با مسئولیت خواهی از آنان

5_ نرخ گذاری و نظارت و کنترل قیمت میوه در بازار به طور مستمر در طول سال (متأسفانه هر بخش از میوه با یک نرخی عرضه می شود )  .

6_ تأمین میوه مورد نیاز و اطمینان بخشی به مردم برای جلوگیری از ولع و انباشت میوه در منازل ( به نظر می رسد مردم بخاطر عدم اطمینان از عرضه میوه در ایام تعطیل با قیمت های مناسب ناچاراً بیش از نیاز میوه خریداری می کنند که این امر باعث از بین رفتن سرمایه های ملی می شود .

رضایی – روزنامه جمهوری اسلامی ایران